«Бүгін 100 мың теңге салыңыз — бір айдан кейін үш есе көп аласыз». «Тәуекелсіз аптасына 30% табыс». «Бұл қаржы пирамидасы емес, жабық инвестициялық клуб». «Төлемдер артпай тұрып командаға кіріп үлгеріңіз». Мұндай ұсыныстар әлеуметтік желілерде, Telegram-чаттарда және мессенджерлерде белсенді түрде таралуын жалғастыруда. Тұрақты ескертулерге қарамастан, қаржы пирамидалары әлі күнге дейін ең кең тараған алаяқтық схемалардың бірі болып қала береді, ал олардың құрбандары мыңдаған қазақстандық болуда. Адамдар неге күмәнді жобаларға ақша салуын жалғастырады, заманауи қаржы пирамидалары қалай жұмыс істейді және қандай белгілерге назар аудару маңызды екенін Fingramota.kz-пен бірге қарастырамыз.

Зейнетке шыққаннан кейін көп бос уақыт пайда болады, алайда сонымен бірге табыс көзі, балалары мен немерелерінің денсаулығы мен болашағы туралы алаңдаушылық туындайды. Адамның дәл осындай осал тұстарын алаяқтар дөп басады, олар өз схемаларын желілік бизнес, инвестициялық клубтар, сауықтыру бағдарламалары немесе өзара көмек қоғамдастығы ретінде бүркемелейді. Олар қосымша табыс табуға, қаржылық еркіндікке және әрдайым қолдауға уәде береді, ал нәтижесінде адамдар жинақтарынан айырылады, қарызға батып, өз проблемаларымен бетпе-бет қалады. Мұндай схемалардың қалай жұмыс істейтіні, қандай белгілер күдік туғызуы тиіс екені және өзіңізді және жақындарыңызды қалай қорғауға болатыны жөнінде Fingramota.kz-пен бірге қарастырамыз.

Балалар үшін жаз – еркіндік пен қызыққа толы уақыт болса, ата-аналар үшін бұл алаңдаушылық күшейетін кезең. Себебі дәл осы маусымда тұрмыстық жарақаттар, тағамнан улану, күнге күйіп қалу және санаулы секундта орын алатын басқа да келеңсіз жағдайлар көбейеді. Сондықтан балаларды сақтандыру біртіндеп жай ғана формалдылық немесе «артық шығын» ретінде қабылданбай барады. Көптеген отбасылар сақтандыруды қаржылық қауіпсіздіктің маңызды бөлігі ретінде қарастыра бастады. Бұл — резервтік қор немесе жинақ секілді қорғаныс құралы. Әсіресе медициналық қызметтердің бағасы қымбаттап, ал балалардың белсенді өмір салты түрлі тәуекелдерді іс жүзінде unavoidable ететін қазіргі жағдайда оның маңызы арта түсуде.

Кредит бойынша кепілгер болу бір қарағанда формальды немесе жақын адамға көмектесу тәсілі сияқты көрінуі мүмкін. Алайда,іс жүзінде бұл көптеген тәуекелдері бар нақты қаржылық жауапкершілік. Кепілгер болуды сұраған кезде неге назар аудару керек және қандай жағдайларда бас тартқан дұрыс, бұл жөнінде Fingramota.kz-тің. жаңа материалында айтамыз.

Қазақстанда мобильді аударымдарды бақылау күшейтілуде. Салық органдары ағымдағы жылғы 15 сәуірге дейін банктерден алынған деректерді өңдеуді бастады, ал азаматтарға алғашқы хабарламаларды осы жылдың мамыр айында жіберу жоспарланып отыр. Не өзгерді және неге назар аудару керектігін Fingramota.kz-пен бірге қарастырамыз.

Дербес деректердің жария болуы – бұл абстрактілі қауіп емес, күнделікті өмірде кездесетін проблема. Мәселен, тек өткен жылдың өзінде ғана жеке ақпараттарды: ЖСН, мекенжайлар, телефон нөмірлерін және басқа да деректерді қамтитын 16 миллионнан астам жазба ашық қолжтемді болды. Сіздің деректеріңіз басқалардың қолына түсу ықтималдығын қалай білуге болатынын, олар жария болғаннан кейінгі алғашқы сағаттарда не істеу керек және болашақта қандай дағдылар мұндай тәуекелді азайтуға көмектесетінін Fingramota.kz-пен бірге қарастырамыз.

Әрбір банк кредит бермес бұрын қарыз алушыны бірнеше өлшемдер бойынша бағалайды. Олардың ішіндегі ең маңыздысы: кредиттік рейтинг, скоринг және борыш жүктемесінің коэффициенті (БЖК). Осы өлшемдер сізге кредитті қандай шарттармен мақұлдайтынын анықтайды. Оның қалай жұмыс істейтінін Fingramota.kz-пен бірге қарастырып көрелік.

Қазақстанда қылмыстық жауапкершілікке қарамастан, акциялар, ұтыс ойындары мен лотереялар түріндегі алаяқтық схемалар жұмыс жасауын жалғастыруда. Азаматтарға ақша, сыйлықтар немесе бонустар уәде етіледі, бірақ олар қаражатынан айырылып қалады не өздері заңсыз схеманың бөлігі болады. Fingramota.kz-те зиянсыз ұтыс ойындары мен алаяқтық арасындағы шекара қай жерде өтетіні талқыланады.

QR-кодтар біздің күнделікті өміріміздегі қалыпты бөлігіне айналды. Біз кофе, бензин, көлік тұрағына, көрсетілген қызмет үшін ақыны телефон экранын бір басып, скан жасау арқылы төлейміз. Қызмет көрсету саласында QR-кодтар терминалдар мен қағаз мәзірдің орнына жүріп, соның арқасында қызметті әп-сәтте алу мүмкіндігіне ие болдық. Дәл осыны енді алаяқтар пайдалануда. Бүгінгі таңда алаяқтарға банк жүйесін бұзудың қажеті жоқ, олар оның жеңіл жолын тапқан, яғни қызметтер көрсету саласында QR-кодтарды ауыстырып, адамдарды жаған сайттарға бағыттайды. Бұл қалай жұмыс істейтіні және неге мұқият адамның өзі неліктен олардың құрығына түсіп қалатындары жөнінде Fingramota.kz-пен бірге қарастырып көрелік.

Қазақстан азаматтарына өз жинақтарын сақтау және арттырудың бірнеше тәсілдері қол жетімді. Бұл материалда Fingramota.kz олардың кеңінен тараған түрлерін толығырақ қарастырады.

Қаржылық жоспарлау — бұл тек ағымдағы шығындарды басқару емес, ол қаржылық тәуекелдерді азайта отырып, болашаққа қаражат жинау. Осы міндеттерді біріктіретін құралдардың бірі — өмірді жинақтаушы сақтандыру (ӨЖС). Бұл өнімнің қалай жұмыс істейтіні, кімге жарайтыны және шартты ресімдемес бұрын нелерге назар аудару керектігі туралы «МАК» ӨСК» АҚ Шығыс Қазақстан облысы бойынша филиалының бас менеджері Раушангүл Мұратбек айтып берді.

2026 жылғы қаңтардан бастап Қазақстанда міндетті автосақтандыру жүйесіндегі өзгерістер күшіне енеді. Түзетулер алғаш рет сақтандыру шартын жасасқан жүргізушілерге (автомобиль және мотоцикл иелеріне), сондай - ақ аймақтық коэффициенттерді жаңарту арқылы барлық автокөлік иелеріне әсер етеді. Сақтандыру полисінің құнына және автокөлік жүргізушілерінің бюджетіне қалай әсер ететінін Fingramota.kz-пен қарастырайық.