Кредит бойынша кепілгер болу бір қарағанда формальды немесе жақын адамға көмектесу тәсілі сияқты көрінуі мүмкін. Алайда,іс жүзінде бұл көптеген тәуекелдері бар нақты қаржылық жауапкершілік. Кепілгер болуды сұраған кезде неге назар аудару керек және қандай жағдайларда бас тартқан дұрыс, бұл жөнінде Fingramota.kz-тің. жаңа материалында айтамыз.

Қазақстанда мобильді аударымдарды бақылау күшейтілуде. Салық органдары ағымдағы жылғы 15 сәуірге дейін банктерден алынған деректерді өңдеуді бастады, ал азаматтарға алғашқы хабарламаларды осы жылдың мамыр айында жіберу жоспарланып отыр. Не өзгерді және неге назар аудару керектігін Fingramota.kz-пен бірге қарастырамыз.

Дербес деректердің жария болуы – бұл абстрактілі қауіп емес, күнделікті өмірде кездесетін проблема. Мәселен, тек өткен жылдың өзінде ғана жеке ақпараттарды: ЖСН, мекенжайлар, телефон нөмірлерін және басқа да деректерді қамтитын 16 миллионнан астам жазба ашық қолжтемді болды. Сіздің деректеріңіз басқалардың қолына түсу ықтималдығын қалай білуге болатынын, олар жария болғаннан кейінгі алғашқы сағаттарда не істеу керек және болашақта қандай дағдылар мұндай тәуекелді азайтуға көмектесетінін Fingramota.kz-пен бірге қарастырамыз.

Әрбір банк кредит бермес бұрын қарыз алушыны бірнеше өлшемдер бойынша бағалайды. Олардың ішіндегі ең маңыздысы: кредиттік рейтинг, скоринг және борыш жүктемесінің коэффициенті (БЖК). Осы өлшемдер сізге кредитті қандай шарттармен мақұлдайтынын анықтайды. Оның қалай жұмыс істейтінін Fingramota.kz-пен бірге қарастырып көрелік.

Қазақстанда қылмыстық жауапкершілікке қарамастан, акциялар, ұтыс ойындары мен лотереялар түріндегі алаяқтық схемалар жұмыс жасауын жалғастыруда. Азаматтарға ақша, сыйлықтар немесе бонустар уәде етіледі, бірақ олар қаражатынан айырылып қалады не өздері заңсыз схеманың бөлігі болады. Fingramota.kz-те зиянсыз ұтыс ойындары мен алаяқтық арасындағы шекара қай жерде өтетіні талқыланады.

QR-кодтар біздің күнделікті өміріміздегі қалыпты бөлігіне айналды. Біз кофе, бензин, көлік тұрағына, көрсетілген қызмет үшін ақыны телефон экранын бір басып, скан жасау арқылы төлейміз. Қызмет көрсету саласында QR-кодтар терминалдар мен қағаз мәзірдің орнына жүріп, соның арқасында қызметті әп-сәтте алу мүмкіндігіне ие болдық. Дәл осыны енді алаяқтар пайдалануда. Бүгінгі таңда алаяқтарға банк жүйесін бұзудың қажеті жоқ, олар оның жеңіл жолын тапқан, яғни қызметтер көрсету саласында QR-кодтарды ауыстырып, адамдарды жаған сайттарға бағыттайды. Бұл қалай жұмыс істейтіні және неге мұқият адамның өзі неліктен олардың құрығына түсіп қалатындары жөнінде Fingramota.kz-пен бірге қарастырып көрелік.

Қазақстан азаматтарына өз жинақтарын сақтау және арттырудың бірнеше тәсілдері қол жетімді. Бұл материалда Fingramota.kz олардың кеңінен тараған түрлерін толығырақ қарастырады.

Қаржылық жоспарлау — бұл тек ағымдағы шығындарды басқару емес, ол қаржылық тәуекелдерді азайта отырып, болашаққа қаражат жинау. Осы міндеттерді біріктіретін құралдардың бірі — өмірді жинақтаушы сақтандыру (ӨЖС). Бұл өнімнің қалай жұмыс істейтіні, кімге жарайтыны және шартты ресімдемес бұрын нелерге назар аудару керектігі туралы «МАК» ӨСК» АҚ Шығыс Қазақстан облысы бойынша филиалының бас менеджері Раушангүл Мұратбек айтып берді.

2026 жылғы қаңтардан бастап Қазақстанда міндетті автосақтандыру жүйесіндегі өзгерістер күшіне енеді. Түзетулер алғаш рет сақтандыру шартын жасасқан жүргізушілерге (автомобиль және мотоцикл иелеріне), сондай - ақ аймақтық коэффициенттерді жаңарту арқылы барлық автокөлік иелеріне әсер етеді. Сақтандыру полисінің құнына және автокөлік жүргізушілерінің бюджетіне қалай әсер ететінін Fingramota.kz-пен қарастырайық.

Күн ортасындағы кәдімгі телефон қоңырауы, мессенджердегі хабарлама немесе «ресми» SMS — әдетте қаржылық алаяқтық осылай басталады. Егде жастағы адамдар үшін мұндай әрекеттер үйреншікті, таныс болып көрінеді және сенім тудырады: бір кездері мұндай мәселелер шынымен де телефон арқылы шешілген. Осыны алаяқтар әккі пайдаланады. Олар күрделі жүйелерді бұзбайды, олардың негізгі қаруы — қорқыныш сезімін туғызу, асықтыру және олардың көңіл-күйлеріне қысым жасау. «Шотыңызға қауіп төнуде» немесе «туысқаныңыз қиын жағдайда» деген сөздер адамға ойлануға да мұрсат бермейді. Сондықтан қарт адамдарды қорғау — бұл тек цифрлық қауіпсіздік мәселесі ғана емес, сондай-ақ оларға қамқорлық таныту, назар аудару және дағдыға айналған іс-қимыл ережелері.

Егер банк картасы мысалы, дүкеннен сатып алу кезінде немесе ақша аудару қажет болғанда кенеттен жұмысын тоқтатса не істеу керек? Қандай жағдайларда банк картаны бұғаттауға құқылы және қаражатқа мүмкіндігінше тез қол жеткізу үшін қандай әрекеттер жасау керектігі жөнінде біз Fingramota.kz-пен бірге қарастырып көрелік.

2025 жылғы 30 қыркүйектен бастап біздің елімізде онлайн тұтынушылық кепілсіз қарыздар беру кезінде «шешім қабылдау кезеңі» деп аталатын жаңа тетік іске қосылды. Аталған тетік қарыз алушыға шарт жасасқаннан кейін қаражат аударуды кешіктіруді көздейді: ақша тек күту кезеңі аяқталғаннан кейін және клиент тарапынан қарыз алу ниетін қайта растағаннан кейін ғана аударылады. Fingramota.kz бұл адамдардың кредиттер рәсімдеу кезіндегі мінез-құлқына қалай әсер ететінін, алаяқтық кредиттер ресімдеудің алдын алуға қалай көмектесетінін және жаңа тетік қарыз алушылардың қай санатына қолданылатыны жөнінде айтып береді.