Қаржылық жоспарлау — бұл тек ағымдағы шығындарды басқару емес, ол қаржылық тәуекелдерді азайта отырып, болашаққа қаражат жинау. Осы міндеттерді біріктіретін құралдардың бірі — өмірді жинақтаушы сақтандыру (ӨЖС). Бұл өнімнің қалай жұмыс істейтіні, кімге жарайтыны және шартты ресімдемес бұрын нелерге назар аудару керектігі туралы «МАК» ӨСК» АҚ Шығыс Қазақстан облысы бойынша филиалының бас менеджері Раушангүл Мұратбек айтып берді.

2026 жылғы қаңтардан бастап Қазақстанда міндетті автосақтандыру жүйесіндегі өзгерістер күшіне енеді. Түзетулер алғаш рет сақтандыру шартын жасасқан жүргізушілерге (автомобиль және мотоцикл иелеріне), сондай - ақ аймақтық коэффициенттерді жаңарту арқылы барлық автокөлік иелеріне әсер етеді. Сақтандыру полисінің құнына және автокөлік жүргізушілерінің бюджетіне қалай әсер ететінін Fingramota.kz-пен қарастырайық.

Күн ортасындағы кәдімгі телефон қоңырауы, мессенджердегі хабарлама немесе «ресми» SMS — әдетте қаржылық алаяқтық осылай басталады. Егде жастағы адамдар үшін мұндай әрекеттер үйреншікті, таныс болып көрінеді және сенім тудырады: бір кездері мұндай мәселелер шынымен де телефон арқылы шешілген. Осыны алаяқтар әккі пайдаланады. Олар күрделі жүйелерді бұзбайды, олардың негізгі қаруы — қорқыныш сезімін туғызу, асықтыру және олардың көңіл-күйлеріне қысым жасау. «Шотыңызға қауіп төнуде» немесе «туысқаныңыз қиын жағдайда» деген сөздер адамға ойлануға да мұрсат бермейді. Сондықтан қарт адамдарды қорғау — бұл тек цифрлық қауіпсіздік мәселесі ғана емес, сондай-ақ оларға қамқорлық таныту, назар аудару және дағдыға айналған іс-қимыл ережелері.

Егер банк картасы мысалы, дүкеннен сатып алу кезінде немесе ақша аудару қажет болғанда кенеттен жұмысын тоқтатса не істеу керек? Қандай жағдайларда банк картаны бұғаттауға құқылы және қаражатқа мүмкіндігінше тез қол жеткізу үшін қандай әрекеттер жасау керектігі жөнінде біз Fingramota.kz-пен бірге қарастырып көрелік.

2025 жылғы 30 қыркүйектен бастап біздің елімізде онлайн тұтынушылық кепілсіз қарыздар беру кезінде «шешім қабылдау кезеңі» деп аталатын жаңа тетік іске қосылды. Аталған тетік қарыз алушыға шарт жасасқаннан кейін қаражат аударуды кешіктіруді көздейді: ақша тек күту кезеңі аяқталғаннан кейін және клиент тарапынан қарыз алу ниетін қайта растағаннан кейін ғана аударылады. Fingramota.kz бұл адамдардың кредиттер рәсімдеу кезіндегі мінез-құлқына қалай әсер ететінін, алаяқтық кредиттер ресімдеудің алдын алуға қалай көмектесетінін және жаңа тетік қарыз алушылардың қай санатына қолданылатыны жөнінде айтып береді.

2021 жылдан бастап Қазақстан азаматтары өздерінің зейнетақы жинақтарының бір бөлігін жеке басқарушы компанияларға (ИПБ) сенімгерлік басқаруға беру мүмкіндігіне ие болды. Бұл құрал зейнетақы қаражатын инвестициялау стратегиясын өз бетінше таңдауға, олардың кірістілігін арттыруға және тәуекелдерді әртараптандыруға мүмкіндік береді. Толығырақ Fingramota.kz-пен бірге қарастырайық.

Соңғы жылдары Қазақстанда «таптырмас ұсыныс» және «жылдам табыс» дегенді алға тартып, азаматтарды алдап түсіру жағдайлары жиі тіркелуде. Қаскүнемдер адамдардың аса көп күш жұмсамай қаржылық жағдайларын жақсартқылары келетіндерін пайдаланып, жеңіл табыс көзіне кенелуге, кепілді инвестицияларға немесе кредит алуға көмек беруге уәде береді. Алайда, «судың сұрауы бар» демекші, мұның артында жақсы ойластырылған схемалар тұр, олар қыруар қаржылық шығындарға, тіпті қылмыстық жауапкершілікке әкелуі мүмкін. FinGramota.kz «тез баюдың» кеңінен таралған тәсілдерін қарастырып, өзіңді және өз жақындарыңызды қалайша қорғау керектігі жөнінде айтып береді.

1 қазанда Қазақстанда Қарттар күні атап өтіледі. Бұл күн аға буынның ерен еңбегін еске түсіру, қарт адамдардың мүмкіндіктері мен қажеттіліктеріне жаңа көзқараспен қарау үшін тамаша себеп. 60 + санаты алаяқтар үшін ең осал топ болып қалуда. Fingramota.kz кеңінен тараған алдау әдістері мен қауіпсіздік қағидалары және егде жастағы адамдарды алаяқтардан қалай қорғау керектігі жөнінде айтып береді.

Қазақстан азаматтары банк қызметкері, құқық қорғау органдарының өкілі атынан қоңырау шалатын жалған хабарламаларға немесе «картаңыз бұғатталды» деген SMS-терге үйреніп қалған. Алайда алаяқтар бір орында тұрған жоқ: олардың әдістері барған сайын күрделене түсуде. Бүгінде SMS-кодты тікелей сұраудың орнына қашықтан қол жеткізу технологиялары қолданылуда. Fingramota.kz жаңа схемалар туралы және олардан қалай қорғану керектігін түсіндіреді.

Біз таңқаларлық қызықты және күрделі дәуірде өмір сүріп жатырмыз: бір жағынан, біз өзімізді қызықтыратын кез келген ақпаратты бірнеше секунд ішінде ала аламыз, ал екінші жағынан, фейктерге және хайп-схемаларға алданып қалуымыз мүмкін. Неліктен Интернеттегі барлық нәрсеге сене беруге болмайтынын және ақпараттық қауіпсіздікті қалай қамтамасыз ету керек екенін Fingramota.kz-пен бірге қарастырамыз.

Соңғы жылдары Қазақстанда қаржылық алаяқтыққа байланысты құқықбұзушылықтар саны артып келеді. Қарапайым азаматтарды қылмыстық әрекеттерге тартудың жаңа түрлерінің бірі бұл — дропперлік. Алғашында бұл жеңіл әрі тәуекелсіз табыс көзі сияқты көрінеді. Алайда іс жүзінде — бұл қылмыстық жауапкершілікке апаратын жол. Fingramota.kz дропперлік схемалардан қалай сақтану керектігін түсіндіреді.

Соңғы жылдары, жаппай цифрландыруға байланысты онлайн форматта инвестиция жасайтын адамдардың саны айтарлықтай өсті. Ісін жаңадан бастаған инвесторлар инвестициялар туралы ақпарат алу үшін әлеуметтік желілер мен трендтерге жиі жүгінеді. Әлеуметтік желілер инвесторлар үшін көптеген артықшылықтар бере алғанымен, алаяқтар үшін де көп мүмкіндіктер туғызады. Қаскүнемдердің арбауына түспеудің жолдарын Fingramota.kz-пен бірге қарастырайық.