2018 жылдың 11 айының қорытындысы бойынша экспортта көрсетілген елдердің үлесі 54,7%

ҚРҰБ-нің алдын ала бағалауы бойынша 2018 жылы төлем балансының ағымдағы шоты 2014 жылдан бастап алғаш рет 0,9 млрд. АҚШ доллары көлемінде профицитпен қалыптасты. Оң сауда балансының айтарлықтай өсуінің арқасында жақсару болды, оның профициті 27,4 млрд.долларды (+57,9%) құрады. Мұнайға әлемдік бағалардың қолайлы конъюнктурасы нәтижесінде тауарлар экспорты 25,2%-ға 61,9 млрд долларға дейін ұлғайды. Атап айтқанда, мұнай мен газ конденсатының экспорты 42,2%-ға артты.

2018 жылдың он бір айының қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасы тауарлар экспорты 2017 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 26,4%-ға 54,7 млрд долларға дейін ұлғайды. Аталған өсімнің 89%-ға жуығы мұнай мен газ конденсаты экспортына (+10,1 млрд доллар) тиесілі. Энергетика министрлігінің алдын ала мәліметтері бойынша, осындай елеулі өсім мұнайдың жоғары бағасына (шыңға барреліне 3Q17 - 86,29 долларға жетті), өндіру көлемінің (+6,3%) және 2018 жылы елде экспорттың (+2,3%) ұлғаюына байланысты. Экспорт құрылымында табиғи газ (+49,7) және бидай (+48,8%) сияқты тауарлар айтарлықтай өсім көрсетті, ал төмендеу бейорганикалық химия өнімдері және басқа қосылыстар бойынша (-1,7%), сондай-ақ темірден немесе болаттан жасалған тегіс илем (-0,4%) бойынша байқалады.

1-кесте. Негізгі экспорттық тауарлар:

Дереккөз: ҚР ҰЭМ

Негізгі тауар номенклатурасының ішінде мұнай және газ конденсаты, сондай-ақ бидай экспорты ең аз, бірақ сатып алушы елдер бойынша өте жоғары шоғырлануға ие. Мәселен, қазақстандық мұнайдың импорттаушы- Топ-5 елінің «қара» алтынының жалпы көлемінің 68,6%, бидайдың 69,9%-ы келеді, ал қалған ұсынылған тауар топтары бойынша елдер бойынша шоғырлану сатып алушы елдерге (бейорганикалық химия өнімдері) 80,0%-дан 96,9%-ға (газ) дейін өзгеріп отырады. Сонымен қатар, қазақстандық мұнайдың негізгі сатып алушысы Италия болып қалып отыр, оған мұнайдың барлық экспортының 30,9%-ы тиесілі. Дегенмен, итальяндық экономиканың өсу болжамының (1,2%-дан 0,2%-ға дейін) жуырдағы төмендеуін ескере отырып, еуроаймақ экономикасының көлемі бойынша үшінші тарап тарапынан сұраныстың біршама төмендеу ықтималдығы бар.Қазақстандық мұнай импортының айтарлықтай өсімі Голландия мен Оңтүстік Кореяда да байқалады (төменде қараңыз).

2-кесте. Қазақстандық мұнайдың негізгі сатып алушылары:

Дереккөз: ҚР ҰЭМ

Дегенмен, ҚХР қазақстандық мұнайды сатып алу бойынша Топ-10 құрамына кірмеген болса да, ел қазақстандық мыс (54,8%), табиғи газ (47,1%), ферроқорытпалар (35,8%), бейорганикалық химия өнімдері (34,2%) импорты бойынша көшбасшылықты ұстап отыр. Сонымен бірге, шайырлы таужыныстардан және мазутпен мұнай өнімдерін импорттау бойынша көшбасшылық Нидерландыдан (тиісінше 70,4% және 78,4%), ал тегіс илем – Ресей (67,0%), бидай – Өзбекстан (29,1%), алюминий – Түркия (33,8%).

3-кесте. Қазақстандық экспорттың негізгі сатып алушылары:

Дереккөз: ҚР ҰЭМ

Осылайша, қазақстандық он негізгі экспорттық тауарлардың тоғызы пайдалы табиғи қазбаларға және олардың өңделген туындыларына тиесілі.Осыған байланысты әлемдік тауар-шикізат нарығындағы жағдай, сондай-ақ жаһандық сұраныс елдің сауда балансына айқындаушы әсер етеді. Шындықпен қарағанда, әсіресе осы жылға орташа теріс болжамдарды ескере отырып, 2019 жылы экспорттың едәуір өсуін күтудің қажеті жоқ.

Талдау материалдарын кез келген пайдалануға тек afk.kz дереккөзіне гиперсілтеме болғанда ғана жол беріледі.