ҚҚҚ талдау орталығы сіздердің назарларыңызға 2025 жылғы 1 қазандағы Қазақстанның қаржы нарығындағы пайыздық мөлшерлемелерге шолу ұсынады.
Негізгі тенденциялар
- Жергілікті максимум 2025 жылдың 1 тоқсанында (7,1%) белгіленгеннен кейін экономикадағы нақты мөлшерлеме нақты инфляцияның өсуі аясында екі есеге жуық, 3,6%-ға дейін біртіндеп төмендеді. Тұрақты базалық мөлшерлемемен бұл теңгелік активтердің тартымдылығын төмендетіп, сол арқылы ұлттық валютаға қысым жасады.
- Соңғы екі жылдағы жылдық ТБИ-ді максималды көрсеткішке дейін қыркүйектегі жеделдету 10 қазанда ҚРҰБ отырысында монетарлық шарттардың қатаңдауына әкелуі мүмкін.
- Бұл жағдайда нақты мөлшерлеме тағы да аздап өсуі мүмкін — 4,25-4,50% деңгейіне дейін және жылдық ТБИ баяулаған кезде (оның ішінде өткен жылдың соңындағы жоғары базаға байланысты) жыл соңына дейін тегіс қозғалысты жалғастыра алады.
- МРТ-ның қатаң талаптары және ҚРҰБ ашық позициясының қысқаруы аясында (қыркүйекте ₸7,0 трлн-дан ₸5,5 трлн-ға дейін) қыркүйектегі TONIA ақша нарығының мөлшерлемесі базалық мөлшерлеме дәлізінің ортасына жақындап, орташа құбылмалылықты көрсетті.
- Бұл ретте оның ағымдағы мәні (15,70%) инфляцияны (12,9%) және қаржы нарығына қатысушылардың келесі жылдың көкжиегіндегі USDKZT бағамының өзгеруі бойынша күтулерін (565,0 ₸/$ немесе ағымдағы бағамға +2,9%) өтейді. Наурыз айында базалық мөлшерлеменің өсуі және инфляцияның өсуі депозиттер бойынша мөлшерлемелердің ұлғаюына және несиелер құнына аз дәрежеде аударылды.
- Корпоративтік кредиттер мен депозиттер бойынша орташа өлшенген мөлшерлемелер арасындағы спрэдтің жарнасы осы уақытқа дейін наурыздағы көрсеткіштен 4,1%-дан 3,6%-ға дейін, жеке тұлғалардың өнімдері бойынша — 7,8%-дан 6,7%-ға дейін қысқарды.
- Активтердің кірістілігіне қарағанда банктер үшін міндеттемелер құнының жылдам өсуі олардың маржасын шектейді және консервативті несие саясатына әкелуі мүмкін.
- Борыштық нарықтағы мөлшерлеме МБҚ және корпоративтік облигациялар бойынша кірістілік базалық мөлшерлеменің өсуінен және инфляциялық қысымның сақталуынан кейін өсті (төменде қараңыз).
- Бұл ретте KASE_BMY корпоративтік облигацияларының кірістілік индексі жыл бойы біртіндеп өсті және іс жүзінде базалық мөлшерлеме деңгейімен теңестірілді.
- Бұл корпоративтік облигациялар бойынша жоғары тәуекел сыйлықақысын көрсетеді, бұл жаңа орналастыруларға кедергі келтіреді.
- МБҚ кірістілік коэффициенті де өсуді көрсетті, бірақ ол ноталар мен ұзақ мерзімді мемлекеттік облигациялар бойынша көбірек көрінді. Салық режиміндегі өзгерістер нарыққа қосымша қысым жасайды.
- Мөлшерлемелер динамикасы экономиканың қымбат ақша кезеңіне өтуін көрсетеді: монетарлық жағдайлар қатал болып қалады, банктік маржа қысқарады, ал борыштық нарық тәуекелдік сыйлықақылардың өсуін білдіреді.
Резюме
Экономикадағы нақты мөлшерлеменің 3,6%-ға дейін төмендеуі оны соңғы онжылдықтағы орташа деңгейге жақындатты (2015 жылдан бастап шамамен 3,0%). Алайда, номиналды мөлшерлемелер жоғары болып қалады және монетарлық шарттар қатаңдатылған кезде одан да жоғары болуы мүмкін.
Бұл ретте ақшаның құнына ЕДБ-ға қойылатын қатаң ең төменгі резервтік талаптар қосымша әсер етеді, жүйедегі өтімділік көлемін қысқартады (қыркүйек айына ₸1,5 трлн) және банк маржасы үшін кеңістікті шектейді.
Банктер үшін бұл қорландыру құнының өсуін және кірістіліктің шектелуін білдіреді, өйткені депозиттік мөлшерлемелер несие кірістілігіне қарағанда тез өседі. Тиісінше, жыл соңына дейін спрэдтер одан да қысқаруы мүмкін.
Банк секторының кірістілігіне қысымның сақталуы ЕДБ-ны мұқият несиелік саясатқа және шығындардың бір бөлігін клиенттерге аударуға ынталандыруы мүмкін. Нәтижесінде жүйедегі жоғары мөлшерлемелер мен МРТ-ның қатаң талаптары банктердің маржасын төмендетеді және несиелеуді шектеуі мүмкін, бұл экономикадағы инвестициялық циклге қауіп төндіреді.
Шығудың жолы инфляциялық және девальвациялық күтулерді тұрақтандыру болуы мүмкін: тек осы жағдайда ғана мөлшерлемелер бағалық тұрақтылыққа нұқсан келтірместен біртіндеп төмендеп, төмен деңгейде орныға алады, бұл капиталдың қолжетімділігіне жағымды әсер етеді және Экономикадағы инвестициялық белсенділікті қолдайды.
ҚҚҚ талдау орталығы валюта, қор, тауар нарықтарындағы экономикалық жағдай, KASE эмитенттерінің талдауы, ҚР Ұлттық Банкінің, ҚР Ұлттық экономика министрлігінің, ҚР Қаржы министрлігінің, Мемлекеттік кірістер комитетінің статистикалық деректері, сондай-ақ елдегі ағымдағы экономикалық жағдайға әсер ететін өзге де оқиғалар туралы әртүрлі мерзімділіктегі экономикалық шолуларды үнемі дайындайды. ҚҚҚ талдау орталығының материалдарымен ҚҚҚ сайтында танысуға болады.
Талдау материалдарын кез келген пайдалануға тек afk.kz дереккөзіне гиперсілтеме болғанда ғана жол беріледі.